دانلود پایان نامه ارشد : مطالعه رابطه بین شاخص‎های اندازه‎گیری نقدشوندگی با ...

استاد راهنما:

دکتر فرهاد شاه‎ویسی

 

بهمن ماه 1393

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

فهرست مطالب: صفحه
چکیده 1
فصل اول) کلیات تحقیق 2
1-1 مقدمه 3
1-2 بیان مسأله 4
1-3 اهمیت و ضرورت تحقیق 6
1-4 اهداف تحقیق 8
1-5 استفاده‏کنندگان تحقیق 8
1-6 فرضیه‏های تحقیق 9
1-7 تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرهای تحقیق 9
      1-7-1 نقدشوندگی سهام 9
      1-7-2 نرخ کمیسیون 10
      1-7-2-1 معیار نسبت گردش معاملات 10
      1-7-3 اختلاف قیمت پیشنهادی خرید وفروش سهام 10
      1-7-3-1 قیمت پیشنهادی خرید سهام 10
      1-7-3-2 قیمت پیشنهادی فروش سهام 10
      1-7-3-3 اختلاف قیمت پیشنهادی خرید وفروش سهام 10
      1-7-4 حجم معاملات سهام شرکت 11
      1-7-5 بازده سهام شرکت 11
فصل دوم) ادبیات و پیشینه‎ی تحقیق 13
2-1 مقدمه 14
2-2  مبانی نظری 14
     2-2-1 نقش و جایگاه بازار سرمایه در سیستم اقتصادی 14
     2-2-2 رابطه بین توسعه بازار سرمایه و رشد اقتصادی 16
     2-2-3 بازار سرمایه 18
     2-2-4 بازارهای مالی 20
     2-2-5 طبقه‎بندی بازارهای مالی 21
     2-2-5-1 ابزارهای مالی موجود در بازار پول 22
     2-2-5-2 ابزارهای مالی موجود در بازار سرمایه 22
     2-2-5-2-1 سهام عادی 22
     2-2-5-2-2 سهام ممتاز 23
2-3 شاخص 24
     2-3-1 تعریف شاخص 24
     2-3-2 کاربردهای شاخص 25
     2-3-3 طبقه‫بندی شاخص‫های بورس 26
     2-3-3-1دامنه‫ی شمول شاخص 27
     2-3-3-2 پارامترمورد بررسی 30
     2-3-4 نگرشی برشاخص‫های بورس تهران 30
2-4 متغیرهای توضیحی پژوهش 33
     2-4-1 نقدشوندگی 33
     2-4-1-1 مفهوم واهمیت نقدشوندگی 33
     2-4-1-2 تعاریف تشریحی از نقدشوندگی 35
     2-4-1-3 راه‎کارهایی برای افزایش نقدشوندگی بازار سرمایه 36
     2-4-1-4 رتبه نقدشوندگی 38
     2-4-1-4-1 روش محاسبه رتبه نقد شوندگی 38
     2-4-1-4-2 اجزای مؤثر در عامل نقدشوندگی 39
2-4-2 شاخص‫های سنجش و اندازه‫گیری نقدشوندگی 39
          2-4-2-1 نرخ کمیسیون 45
          2-4-2-1-1 معیار نسبت گردش معاملات 45
          2-2-4-2 اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام 45
          2-4-2-3 حجم معاملات 50
2-4-3 حد نوسان قیمت سهام 51
2-4-4 حجم مبنا 53
2-4-5 اندازه شرکت 55
       2-4-5-1 شاخص‎های سنجش اندازه شرکت 56
       2-4-5-1-1 میزان دارایی‌های شرکت 57
       2-4-5-1-2 سطح فروش شرکت 57
       2-4-5-1-3 تعداد پرسنل 57
       2-4-5-1-4 ارزش بازار شرکت 58
2-4-6 ارزش بازار سهام 59
2-5 متغیرهای وابسته پژوهش 59
2-5-1 بازده 60
         2-5-1-1 تعاریف مختلف بازده 60
         2-5-1-2 بازده دوره تملک(بازده یک سال )اوراق بهادار: 60
         2-5-1-3 محاسبه بازده مورد انتظار 61
2-6 پیشنیه تحقیق 63
      2-6-1 پیشنیه تحقیق‎های خارجی 63
       2-6-2 پیشنیه تحقیق‎های داخلی 69
فصل سوم) روش‎شناسی تحقیق 74
3-1 مقدمه 75
3-2 روش شناسی تحقیق 75
3-3 قلمـرو تحقیق 75
      3-3-1 قلمرو موضوعی 75
      3-3-2 قلمرو زمانی 75
      3-3-3 قلمرو مکانی 75
3-4 جامعه آماری و روش انتخاب شرکت‎ها جهت آزمون فرضیه‎های تحقیق 75
3-5 فرضیات تحقیق 76
3-6 روش‌ها و ابزار گردآوری داده‌ها 76
      3-6-1 رگرسیون 77
      3-7-2 رگرسیون و تحلیل واریانس(F) 78
3-7 همبستگی 79
     3-7-1 ضریب تعیین(r2) 79
     3-7-2 ضریب همبستگی(r) 79
     3-7-3 آزمون معنی دار بودن r 79
3-8 داده­های پانل (داده­های تابلویی) 80
3-9 روش­های تخمین مدل­های ادغام شده 81
       3-9- 1 آزمون F لیمر 83
       3-9- 2 آزمون هاسمن 84
       3-9- 3 مدل اثر ثابت (FEM) 84
       3-9- 4 مدل اثرات تصادفی (REM) یا مدل تصحیح خطا (ECM) 86
       3-9- 5  آزمون ریشه واحد پانل 87
       3-9- 6 آزمون هم جمعی پانل دیتا 89
      3-9- 7 آزمون هم جمعی پدرونی 95
فصل چهارم) تجزیه و تحلیل داده‎ها 90
4-1 مقدمه 91
4-2 آمار توصیفی 91
4-3 معرفی متغیرها و تصریح مدل 95
4-4 آزمون ریشه واحد داده­های پانل 95
      4-4-1 نتایج آزمون ریشه وتحد ترکیبی، مدل با عرض از مبدأ 96
      4-4-2 نتایج آزمون فرضیه‎ها با مدل اثرات ثابت 97
فصل پنجم) نتیجهگیری و پیشنهادات 103
5-1 مقدمه 104
5-2 نتایج تحقیق 104
5-3 مقایسه نتایج تحقیق با نتایج تحقیقات دیگر 105
5-4 پیشنهادات تحقیق 106
5-4-1. پیشنهادات اجرایی 106
5-4-2 پیشنهادات پژوهشی 107
منابع فارسی 108
منابع انگلیسی 111
پیوست 114
فهرست جداول صفحه
جدول (2-1):  شاخص‌های محاسبه اندازه‌ی شرکت و محاسن و معایب آنها 59
جدول(3-1) : چگونگی انتخاب شرکت‌های مورد مطالعه پژوهش 76
جدول(3-2) : خلاصه ویژگی­های اصلی آزمون­های ریشه واحد پانل 88
جدول(4-1) : تحلیل توصیفی متغیرهای مدل و آزمون نرمال بودن 92
جدول(4-2): تحلیل توصیفی متغیرهای مدل 93
جدول(4-3): نتایج آزمون ریشه واحد داده­های ترکیبی، مدل با عرض از مبدأ 97
جدول(4-4) : نتایج آزمونF لیمر  وآزمون هاسمن 98
جدول (4-5): نتایج آزمون فرضیه اصلی 99
جدول (4-6): نتایج آزمون فرضیه فرعی اول 100
جدول (4-7): نتایج آزمون فرضیه فرعی دوم 101
جدول (4-8): نتایج آزمون فرضیه فرعی سوم 102
جدول(4-9) :  خلاصه نتایج مدل اثرات ثابت 102
جدول(5-1)خلاصه نتایج ارتباط متغیرهای مستقل و متغیرهای وابسته 105

 

فهرست نمودارها صفحه
نمودار(2-1): مدل شماتیک نظام مالی بر پایه رویکرد سیستمی 15
نمودار(2-2): فرآیند مالی – اقتصادی 18
نمودار(2- 3): تعادل  عرضه و تقاضای اوراق بهادار در بازار 47
نمودار(2-5): رابطه بین قیمت سهام و تعداد سهام معاملاتی با عرض و عمق بازار 49
نمودار(4-1): آمار توصیفی(هیستوگرام) نرخ کمیسیون 93
نمودار(4-2): آمار توصیفی(هیستوگرام) شکاف بین پیشنهاد خرید و فروش 94
نمودار(4-3): آمار توصیفی(هیستوگرام) حجم معاملات 94
نمودار(4-4): آمار توصیفی(هیستوگرام) بازده سهام

 

94

 

چکیده:

یکی از مباحث­ مهم و اساسی در فرآیند سرمایه­گذاری در بورس اوراق بهادار، شناخت نقدشوندگی و تأ‎ثیر آن بر بازده سهام است. سرمایه­گذاران و تحلیل­گران مالی از بازده به عنوان یک معیار مهم برای ارزیابی نقدشوندگی سهام شرکت­ها استفاده می­کنند، بنابراین آنها به شناخت عوامل مؤثر بر نقدشوندگی و شاخص‎های اندازه­گیری نقدشوندگی بازده آتی تمایل دارند تا از طریق آن بتوان نسبت به نگهداری یا فروش سهام خود تصمیم بگیرند؛ پس لازم است عوامل مؤثر بر نقدشوندگی را شناسایی کرده و در تصمیم‎گیری­های سرمایه­گذاری از آنها استفاده کرد. عوامل متعددی بر نقدشوندگی سهام شرکت‎ها تأثیر می‎گذارند. طبق تحقیقات انجام شده مهم­ترین این عوامل تعداد سهام معامله شده، تعداد شرکت‎های معامله شده، ارزش سهام معامله شده، درصد حجم کل معامله به کل ارزش بازار، تعداد خریداران و دفعات خرید می­باشند. تحقیق حاضر به بررسی رابطه­ی بین شاخص های اندازه گیری نقدشوندگی شامل (نرخ کمیسیون، اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام، حجم معاملات) با بازده سهام شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران  در قلمرو زمانی 1387 تا 1391 پرداخته و از میان 551 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، با روش  حذف سیستماتیک 90 شرکت انتخاب شده‌اند. در این پژوهش با استفاده از آزمون F لیمر، آزمون هاسمن، مدل اثرات ثابت و مدل اثرات تصادفی به بررسی وجود رابطه بین متغیرها پرداخته شده است. نتایج بدست­آمده از تحقیق نشان می­دهد که بین نرخ کمیسیون، حجم معاملات با بازده سهام شرکت رابطه مثبت و معنادار و بین اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام با بازده سهام شرکت رابطه منفی و معنادار وجود دارد.

کلمات کلیدی: نقدشوندگی سهام، نرخ کمیسیون، اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام، حجم معاملات، بازده سهام

 

 

فصل اول

کلیات تحقیق

 

1-1 مقدمه

نقدشوندگی[1] یکی از ابعاد مهم فرآیند تخصیص بهینه منابع به شمار می‎آید. قابلیت نقدشوندگی میزان نزدیکی دارایی مالی به پول نقد را بیان می‎کند. قابلیت نقدشوندگی یک دارایی مالی از طریق قابلیت تبدیل آن دارایی به وجه نقد در هر زمان و بدون تحمل زیان ارزیابی می‎شود. اوراق بهادار قابل معامله را می‎توان از  طریق فروش کافی در بازار در هر زمان به وجه نقد تبدیل، با وجود آنکه تضمینی در قبال زیان وجود ندارد. یکی از مهمترین کارکردهای بازارهای مالی به ویژه بازارسرمایه، تبدیل انواع دارایی‎ها به اوراق بهادار و سپس افزایش قابلیت نقدشوندگی اوراق بهادار و کاهش صرف ریسک مربوط به نقدشوندگی است.  بازارهای مالی از یک سو، از طریق فراهم آوردن امکان ترکیب ابزارهای بازار پول و سرمایه ضمن تخصیص بهینه، دسترسی به پول نقد را تسهیل می‎نمایند و از سوی دیگر، از طریق بهبود ساز و کارها و وضع مقررات، فضای بازار اوراق بهادار را به محیطی امن و جذاب برای آحاد جامعه تا از این طریق وجوه مردم به صحنه تولید راه یافته و صحنه تولید آبیاری شده و از طرف دیگر، آحاد مردم از سود فعالیت‌های تولیدی منتفع گردند.

نقدشوندگی در کشف قیمت دارایی‎ها، توزیع ریسک مالی و کاهش هزینه معاملات نقش داشته و لذا شناخت عوامل مؤثر بر آن نیز اهمیت دارد. با توجه به اهمیت روزافزون نقدشوندگی، شناخت عوامل مؤثر بر آن می‎تواند در بهبود آن یاری‎بخش باشد .یکی از عوامل مهم و مؤثر در وضعیت نقدشوندگی، وجود بازار سرمایه کارا است .یکی از ویژگی‎های مهم بازارهای کارا، نبود هزینه‎های معاملاتی و در نتیجه قابلیت نقدشوندگی بالای سهام است. هزینه‎های معاملاتی طیف وسیعی از هزینه‎های آشکار شامل؛ هزینه مالیات و کارگزاری و هزینه‎های غیرآشکار ناشی از ناکارایی اطلاعاتی را در بر می‎گیرد .بنابراین، نقدشوندگی سهام می‎تواند معیاری برای کارایی بازار باشد. علاوه بر جنبه تئوریک مسأله، به لحاظ عملی و با توجه به واقعیت‌های موجود مانند پدیده صف‎های خرید و فروش و مشکلات بسیار دیگر، توجه به نقدشوندگی و تلاش برای حل این مشکل ضروری به نظر می‎رسد .افزایش نقدشوندگی می‎تواند موجب توزیع هر چه بیشتر ریسک مالی از طریق کاهش هزینه‎های پوتفوی‎گردانی و انگیزش بیشتر سرمایه‎گذاران در تصمیم‎گیریهای معاملاتی گردد )رحمانی و همکاران 1389، 40).

 

 

1-2 بیان مسأله

یکی از موضوع‎های اساسی در سرمایه‎گذاری میزان نقدشوندگی دارایی‎هاست. نقش عامل نقدشوندگی در ارزش‎گذاری دارایی‎ها بسیار مهم است. زیرا سرمایه‎گذاران به این موضوع توجه دارند که، اگر بخواهند دارایی خود را به فروش برسانند، آیا بازار مناسبی برای آنها وجود دارد یا خیر؟ در هر بازار مالی با توجه به گستردگی و عمق بازار، ابزارهای متنوعی جهت سرمایه‎گذاری وجود دارند و سرمایه‎گذاران با عنایت به بازده و ریسک سرمایه‎گذاری دارایی‎های مورد نظر خود را برمی‎گزینند. نرخ بازده مورد انتظار[2] هر دارایی، نشانگر بازده از دست رفته تحت شرایط ریسک[3] مساوی ناشی از تحصیل آن دارایی است. یکی از عوامل مؤثر بر ریسک دارایی‎ها، قابلیت نقدشوندگی آنها است. نقش عامل نقدشوندگی در ارزش‎گذاری دارایی‎ها ناشی از تبلور مفهوم ریسک عدم نقدشوندگی دارایی در ذهن خریدار است که می‎تواند باعث انصراف سرمایه‎گذار از سرمایه‎گذاری شود. هر چه ریسک ناشی از یک دارایی افزایش یابد، سرمایه‎گذار انتظار دریافت بازده بیشتری خواهد داشت و یکی از عوامل مؤثر بر ریسک دارایی، قابلیت نقدشوندگی آن است. با آنکه این عامل در تصمیم‎گیری‎ها نقش مهمی را ایفا می‎کند، ولی با وجود این تبدیل آن به عاملی عینی و کمی و اندازه‎گیری آن قدمت چندانی ندارد. موضوع نقدشوندگی به عنوان یک عامل تعیین‎کننده بازده سهام از اواسط دهه 1980 مطرح شده است (صفرپور 1386، 14).

برخی از سرمایه‎گذاران که به سرعت به منابع مالی سرمایه‎گذاری خود نیازمند شده‎اند؛ در چنین مواردی قدرت نقدشوندگی دارایی‎ها از اهمیت بالایی برخوردار است. اوراق بهاداری که در بورس اوراق بهادار با استقبال انجام معامله روبه‎رو شده‎اند، بیانگر سرعت نقد‎شوندگی این اوراق بهادارمی‎باشد (ابزاری، صمدی و صفری 1386، 48).

رابطه بین بازده سهام و نقدشوندگی را برخی از پژوهشگران نظیر بیکر[4] و استین[5] را  مثبت یافته‎اند و برخی دیگر نظیر عمری[6]، زیانی[7] و لوکیل[8] منفی اعلام نموده‎اند. البته با این حال مطالعه‌ها در این زمینه متوقف نشده است. زیرا نتایج این پژوهش‎ها بیانگر آن است که عامل نقدشوندگی بر بازده دارایی مؤثر است و همواره مورد توجه سرمایه‎گذاران بوده است.

با این حال ابهاماتی در این زمینه وجود دارد (مارتینز[9]، نیتو[10] و تاپیا[11] 2005، 14) بنابراین؛ این پژوهش به بررسی رابطه میان شاخص‎های نقدشوندگی و بازده سهام را در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است. نقدشوندگی به چگونگی سهولت خرید و فروش سهام و سایر اوراق بهادار قابل معامله در بورس اوراق بهادار، بدون نیاز به تغییر قیمت دارایی‎های مالی اشاره داشته است. برای ملموس شدن بحث در اینجا مثالی نموده است. با فرض اینکه یک سرمایه‎گذار بازار مالی، سهمی را در بازار به قیمت 100ریال خریداری نماید در صورتی که بلافاصله آن را بتواند به همان قیمت 100ریال به فروش برساند، بازار آن از نقدشوندگی بالایی برخوردار است، برعکس اگر هرگز نتواند آن را به فروش برساند، بازار آن کاملاً با عدم نقدشوندگی مواجه است این دو حالت به ندرت اتفاق افتاده است. به طور معمول بازار در بین این دو حالت قرار دارد. در شمار زیادی از بازارهای اوراق بهادار جهان، بیشتر سهام شرکت در اختیار دولت و شرکت‌های تابعه، صاحبان عمده سهام مانند اعضای هئیت مدیره است. بنابراین درصد پایینی از سهام در دسترس سرمایه‎گذاران بازار جهت معامله قرار دارد در بررسی وضعیت نقدشوندگی بازارهای بورس طبیعی است که، اولین قدم بررسی نحوه عرضه سهام در این بازارها است. در این راستا، سازمان بورس اوراق بهادار در بند ششم آیین‎نامه‎ی شرایط و ضوابط پذیرش سهام در بورس اوراق بهادار قید کرده است که در زمان پذیرش نباید بیشتر از80 درصد از سهام شرکت در اختیار کمتر از 10درصد سهامدار باشد. این نسبت باید در پایان دومین سال پس از پذیرش به 75 درصد کاهش یابد. به علاوه، ظرف مدت 6ماه از تاریخ درج و تا زمانی که نام شرکت در تابلو دوم بورس اوراق بهادار درج می‎باشد، می‎بایستی حداقل 500 سهامدار داشته باشد (خدارحمی 1384، 18).

نقدشوندگی یکی از دغدغه‎های کسانی است که، اقدام به معامله سهام می‎کنند یا زیرساختهای معاملاتی را مدیریت می‎نمایند. یکی از مهمترین شاخص‎ها در بررسی وضعیت بازار، شاخص قابلیت نقدشوندگی اوراق بهادار موجود در آن است. بالا بودن میزان نقدشوندگی در یک بورس اوراق بهادار نشان‎دهنده موفقیت آن بازار در شفاف‎سازی اطلاعات و نزدیکی قیمت اوراق بهادار به ارزش ذاتی آنها است. صندوق‌های سرمایه‎گذاری مشترک که از آغاز به کار آنها در بازار سرمایه کشور، بیش از 2 سال نگذاشته است، دارای ویژگی‌های منحصر به فردی هستند که پس از تصویب قانون مالیاتی مربوطه، تبعاً بخش عمده‌ای از بازار اوراق بهادار را به خود نسبت خواهند داد، این صندوق‎ها ابزاری بسیار ساده و امن برای سرمایه‎گذاری فردی است. از مهمترین ویژگی‌های آنها این است که، دارندگان واحد سرمایه‎گذاری این صندوق‌ها در پایان هر روز می‎توانند به مدیر صندوق مراجعه و واحد سرمایه‎گذاری را ابطال و وجه نقد خود را دریافت کنند. این ویژگی باعث شده است صندوق‌های سرمایه‎گذاری در تشکیل سبد سرمایه‎گذاری خود به نقدشوندگی سهام در کنار ریسک و بازده آن توجه خاصی داشته‎اند. بنابراین صندوق‌های سرمایه‎گذاری به دنبال شاخصی برای پیش‎بینی نقدشوندگی سهام به این منظور بوده‎اند. بانک‌ها معمولاً به کارگزاران خط اعتباری داده و کارگزاران به پشتوانه آن، به مشتریان خود اعتبار خرید سهام می‎دهند. بانکها سهام خریداری شده را به وثیقه نگهداری می‎کنند و مشتری براساس نوسانات قیمت سهام وثیقه، باید حساب خود را به روز کند. در صورت عدم به روز رسانی حساب وثیقه سرمایه‎گذار نزد بانک، بانک سهام وثیقه را به فروش می‎رساند. به این منظور بانک‌ها معمولاً لیستی از سهام را اعلام می‎کنند که حاضرند برای خرید آن اعتبار دهند. بنابراین بانک‌ها به دنبال شاخصی برای پیش‎بینی نقدشوندگی سهام به این منظور هستند .سهام دارای قابلیت نقدشوندگی بالا، طبیعتاً ریسک نگهداری کمتری دارد، زیرا سرعت تبدیل به نقد آن بالا است. بنابراین سرمایه‎گذاران به دلیل داشتن ماهیت ریسک‌گریزی سعی در انتخاب سهامی دارند که قابلیت نقدشوندگی بالایی داشته باشد تا در مواقع لزوم، فروش سهم را با سرعت بالا و در زمان کم و با کمترین تغییر قیمت انجام دهند. نقدشوندگی سهام در بورس اوراق بهادار تهران که به دلیل فقدان ساز و کارهای فراهم آورنده نقدشوندگی، در ردیف بورس‌های اوراق بهادار غیر نقد جهان قرار گرفته است، یکی از دغدغه‌های اصلی سرمایه‌گذاران است. در نهایت هدف این تحقیـق بررسی این موضوع بوده است که، آیا بین شاخص‎های اندازه گیری نقدشوندگی و بازده سهام شرکت‌ها رابطه معناداری وجود دارد یا خیر ؟

[1]) Liquidity

 

1) Expected rate of return

[3]) Risk